CHÓ LAIKA VÀ SỰ THẬT NGHIỆT NGÃ

Laika - chú chó duy nhất bị trôi dạt ngoài không gian

THEO TRÍ THỨC TRẺ

Sự thật về "Người tiên phong" trong lịch sử hàng không vũ trụ của con người chỉ là một con chó đi lạc ở Moscow trước khi trở thành một chú chó không gian.

Lycra/Laika - một chú chó không gian hai năm tuổi của Liên Xô đã cất cánh trên phi thuyền Sputnik 2 vào ngày 3 tháng 11 năm 1957, chú chó này trở thành động vật Trái Đất còn sống đầu tiên đi vào quỹ đạo quanh hành tinh của chúng ta, đồng thời cũng là động vật Trái Đất đầu tiên bỏ mạng ngoài không gian.

Giống như số phận của Laika, cũng có nhiều chú chó hoang khác đã được Liên Xô dùng để thực hiện thí nghiệm.

Họ thực hiện các nhiệm vụ không gian nhiều lần trong khoảng thời gian từ những năm 1950 đến 1960, và một trong số đó đã trở lại thành công, trong khi những con khác gì không được may mắn như vậy. Con số cụ thể được ước tính là khoảng 57 chú chó.

Nhưng nếu suy xét kĩ càng hơn thì Laika không phải là sinh vật có vú đầu tiên bay ra ngoài không gian vũ trụ.

Sinh vật sống đầu tiên được tham gia nhiệm vụ chinh phục vũ trụ: lại là một con ruồi giấm do Mỹ mang theo để bay ra ngoài không gian vào năm 1947. Động vật có vú đầu tiên được ra ngoài không gian lại là một con khỉ Rhesus (khỉ vàng) có tên "Albert II" do Hoa Kỳ phóng lên, nhưng nó đã chết trên đường trở về mặt đất.

Động vật có vú đầu tiên đi vào vũ trụ và trở về thành công là hai con chó không gian của Liên Xô, Tsygan và Dezik.

Nhưng những con chó không gian nổi tiếng nhất của Liên Xô lại là Belka và Strelka, chúng đã dành một ngày trên vũ trụ trước khi trở về Trái Đất trên phi thuyền Sputnik 5 vào ngày 19 tháng 8 năm 1960.

Sau khi trở về mặt đất, Strelka hạ sinh sáu chú chó con, một trong số chúng được gọi là Pushinka và được tặng cho con của Tổng thống Kennedy như một món quà, hậu duệ của Pushinka vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Sau khi chết, hài cốt của Belka và Strelka vẫn được lưu giữ lại cho tới ngày nay.

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ và Liên Xô đã liên tục chạy đua trong công cuộc chinh phục vũ trụ, họ đã mang rất nhiều ruồi giấm, chó cũng như khỉ đưa ra ngoài không gian và trở về Trái Đất thành công, nhưng tại sao chúng ta chỉ nhớ tới Laika?

Cái chết của Laika

Lúc đầu, nó chỉ là một con chó đi lạc trên đường phố Moscow.

Nó là một chú chó lai mang trong mình dòng máu của giống chó Siberian Husky, các nhà khoa học Liên Xô tin rằng những chú chó đi lạc có sức đề kháng tốt và sẽ dễ dàng thích nghi hơn trong môi trường sống khắc nghiệt so với những chú chó nhà, vì vậy họ đã lựa chọn chú.

Tất nhiên họ cũng căn cứ vào khả năng thích nghi và tồn tại thần kì của Laika dưới cái lạnh âm 20 độ vào mùa đông trên đường phố Moscow.

Người ta nói rằng vào thời điểm Khrushchev (Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô. Ông là người kế nhiệm Stalin) đang gấp rút tổ chức lễ kỷ niệm 40 năm Cách mạng Tháng Mười, thời gian xây dựng Sputnik 2 bị rút ngắn và gấp gáp tới mức các nhà khoa học không thể hoàn thành kế hoạch trở về mặt đất cho Laika và dĩ nhiên chú chó này chỉ nhận được tấm vé 1 chiều để đi ra ngoài không gian.

Chiếc kén dành cho Laika chỉ được thiết kế theo dạng tiêu chuẩn, được trang bị các thiết bị sinh tồn cơ bản nhất.

Điều đó có nghĩa là ngay từ đầu, mọi người đều biết rằng Laika sẽ cầm chắc cái chết trong tay sau khi chú được phóng đi ra ngoài bầu khí quyển.

Theo các quan chức Liên Xô, Laika đã tiêu hóa hết bữa ăn cuối cùng vài giờ trước khi bỏ mạng vì thiếu oxy.

Nhưng trên thực tế, Laika đã hoàn thành nhiệm vụ, chịu qua những tiếng ồn và áp lực khi phi thuyền cất cánh và bay vòng quanh Trái Đất trong khoảng thời gian 103 phút bên trong con tàu nặng hơn 500kg.

Chỉ vài giờ sau khi hoàn thành nhiệm vụ, có một sự cố kỹ thuật đã xảy ra đối với phi thuyền Sputnik 2, con tàu bất ngờ bị mất là chắn nhiệt và làm nhiệt độ tăng cao kéo theo sự bốc cháy của con tàu cũng như chiếc kém mà Laika nằm trong đó.

Khoảng hai tháng sau cái chết, cơ thể Laika và chiếc kén vẫn bị bỏ rơi và âm thầm trôi dạt trên quỹ đạo Trái Đất. Mãi đến năm 1958, Liên Xô mới thu hồi được xác của phi thuyền còn Laika và chiếc kén của mình đã cùng nhau trở thành tro bụi bởi nhiệt độ cao của ma sát với bầu khí quyển.

Trong và sau chuyến bay của Sputnik 2, Liên Xô đã cố che giấu chuyện Laika và con tàu chết sau khi khởi hành vài tiếng.

Họ lo sợ dư luận lên án việc Sputnik 2 chưa đáp ứng đủ kỹ thuật (như việc hạ cánh và chống cháy) mà vẫn thực hiện việc đo tác động của không gian lên sinh vật sống. Các chương trình phát sóng của Liên Xô đều nói rằng Laika vẫn còn sống cho đến ngày 12/11.

Thế giới mới tuyệt đẹp của Laika

Vài thập kỷ sau, những người đã đi qua cuộc Chiến tranh Lạnh vẫn không quên Laika. Họ nhìn con chó từ góc độ của chủ nghĩa lãng mạn và chủ nghĩa anh hùng dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, Laika lại một lần nữa được xuất hiện dưới dạng những tác phẩm lãng mạn và nghệ thuật.

Năm 2009, BBC đã quay 5 tập truyện ngắn về chú chó không gian của Liên Xô. Vào cuối tập 5, các kỹ sư Liên Xô đã nói:> "Laika chết trong đau đớn, bị bốc cháy ở nhiệt độ cao chỉ sau 1-2 giờ khi con tàu cất cánh"/p>.

Lycra trở thành nguồn cảm hứng cho Haruki Murakami , và sau đó ông đã viết một cuốn sách có tên Sputnik Lovers. Ban nhạc Surf-Rock của Phần Lan "Laika và the Cosmonauts" được biết đến rộng rãi ở Bắc Âu vào cuối những năm 1980.

Dự án âm nhạc Nhật Bản "The Hatsune Miku " đã xuất bản một bài hát có tên "Câu chuyện về chú chó không gian đầu tiên Lycra" và nhiều tác phẩm khác.

"PHẢI THAY ĐỔI KHÁI NIỆM CỔ PHẦN HÓA BẰNG TƯ NHÂN HOÁ"

Lược trích một số ý kiến của TS Trần Đình Thiên nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam

“Cổ phần hóa là một khái niệm không có liên quan đến khái niệm thông thường của kinh tế học, một khái niệm hoàn toàn mang ý nghĩa định hướng xã hội chủ nghĩa”

Phải xem lại khái niệm kinh tế nhà nước:

Nói đến kinh tế nhà nước thì có 2 nhóm vấn đề: một là khái niệm kinh tế nhà nước, hai là cách đánh giá sứ mệnh của nó

Về khái niệm, phải làm rõ “nó là thế nào” và “nó là gì trong cấu trúc của nền kinh tế’.

“Xưa nay, ta để doanh nghiệp nhà nước đối diện với doanh nghiệp tư nhân để khẳng định doanh nghiệp nhà nước chủ đạo. Sau ta thấy “doanh nghiệp nhà nước” không chủ đạo được thì lái sang khái niệm “kinh tế nhà nước” làm chủ đạo. Bởi vì kinh tế nhà nước to như thế làm chủ đạo thì ai cãi được. Nhưng khổ nỗi, khái niệm kinh tế nhà nước với khái niệm khu vực tư nhân (mà chỉ có mỗi doanh nghiệp) thì không tương đồng”.

Khái niệm kinh tế nhà nước có 2 yếu tố: một là tài sản, hai là cơ chế phân bổ.

Về tài sản yêu cầu phân biệt tài sản của kinh tế nhà nước và tài sản nhà nước để cho doanh nghiệp nhà nước kinh doanh.

“Hai thứ này phải rõ ràng. Nếu hai thứ không ràng về cấu trúc, về cơ chế vận hành thì lập tức có chuyện méo mó ngay, lập tức khu vực nhà nước ăn tiền ngay, lạm dụng ngay”

Về cơ chế phân bổ: một câu hỏi được đặt ra: “tài sản của nhà nước, nhưng của nhà nước là của ai, lực lượng kinh tế nào có quyền sử dụng nó và dùng theo cơ chế nào.”. “Cho nên cơ chế phân bổ là điều quan trọng. Tài sản nhà nước như nguồn lực quốc gia, cơ chế phân bổ nguồn lực phải rõ”.

“Khi kinh tế nhà nước làm chủ đạo, đứng đối lập với các lực lượng khác trở nên vô nghĩa. Khi nắm cả tài sản mà không làm chủ đạo thì còn ai chủ đạo! Bởi vì khu vực tư nhân chỉ có doanh nghiệp không thôi. Cái doanh nghiệp đấy tương đương về mặt cấu trúc với khu vực chỉ có doanh nghiệp nhà nước thôi.

“Chủ đạo mà như thế thì đất nước chết à…”

Nói về việc đánh giá vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, ông Thiên cho rằng cần phải xem xét đến tổng thể nền kinh tế Việt Nam có sự thay đổi nào không.

“Công lao của kinh tế nhà nước phải được đánh giá bằng toàn bộ nền kinh tế với tư cách chủ đạo thì phải làm cho cả nền kinh tế tốt lên”.

“Chúng ta biết rằng nền kinh tế này có thể tăng trưởng nhưng về chất lượng thì không thay đổi bao nhiêu. Những vấn đề cấu trúc rất nặng thì phải xem vai trò của ông (kinh tế nhà nước – PV) là gì, từ đó mổ xẻ ra tại sao lại như vậy. Ông chủ đạo mà như thế thì đất nước chết à…”, ông Thiên nói.

Ông nhấn mạnh rằng: “Chỗ này phải rất minh bạch. Cách chủ đạo, cách đối xử với không chủ đạo làm nền kinh tế này phân bổ nguồn lực hỏng hết. Và 10 năm tái cơ cấu để thay đổi cơ chế đấy mà không thay đổi được. Tôi nói đấy là vai trò của kinh tế nhà nước đấy, có vấn đề nghiêm trọng. Ông không thay đổi được thì ai thay đổi được. 10 năm rồi chỉ có thay đổi ông thôi mà không thay đổi được, hỏi sao nền kinh tế không phát triển. Mình nhân danh nhà nước quá nhiều, vì nhân danh nên ông cứ thế tùy tiện”.

Cổ phần hóa là khái niệm hoàn toàn mang định hướng xã hội chủ nghĩa

Việc thay đổi cấu trúc sở hữu (tức cổ phần hóa) doanh nghiệp nhà nước là yếu tố nền tảng để giải quyết vấn đề hiệu quả hoạt động/kinh doanh.

Tuy nhiên, sai lầm khi kéo dài việc sử dụng khái niệm cổ phần hóa. “Cổ phần hóa là một khái niệm không có liên quan đến khái niệm thông thường của kinh tế học, một khái niệm hoàn toàn mang ý nghĩa định hướng xã hội chủ nghĩa”.

“Vì sao khái niệm cổ phần hóa mong manh đến mức chỉ cần bán 1% cổ phần thôi cũng đã gọi là cổ phần hóa xong rồi. Khái niệm cổ phần hóa mà bán 1% ấy nó chả liên quan gì đến phân bổ nguồn lực và chả dính dáng gì đến cấu trúc sở hữu. Đó là một động tác giả”.

Đây chính là lý do vì sao Việt Nam có thể thực hiện kế hoạch cổ phần hóa 100% nhưng thực chất chuyển đổi sở hữu chỉ 5%, 7% hoặc 10%. Thậm chí trường hợp như ACV (Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam) bán xong cổ phần còn muốn mua lại.

“Khái niệm cổ phần hóa có vấn đề. Ta dùng nó để biện minh cho quá trình thay đổi nguồn lực nhưng không làm thay đổi cấu trúc sở hữu. Cấu trúc sở hữu không đổi thì quản trị không đổi, vì thế không thể có thị trường bình thường được.

Ông cho rằng cần thay khái niệm cổ phần hóa bằng tư nhân hóa.

“Tư nhân hóa để nó trở thành động lực quan trọng và vượt qua cả động lực quan trọng. Chỉ khi nào khái niệm tư nhân hóa bình thường của loài người được áp dụng thì khi đó quá trình này may ra mới diễn ra hiệu quả”

Cải cách kinh tế, Việt Nam cần đặt ra mục tiêu phản ánh được tính thị trường rõ ràng hơn. “Phải có tính thị trường thực, chứ sao lại một bước tiến ra thị trường. Đất nước này mỗi năm tiến một bước ra thị trường thì bao giờ mới ra thị trường?”.

23/09/2019

VINH HOA PHÚ QUÝ RỐT CUỘC CŨNG CHỈ LÀ ĐỐNG RÁC

Ngày 29/11/2014, bác sĩ Kha Văn Triết Thị trưởng thành phố Đài Bắc – Đài Loan, là một thị trưởng đầy quyền lực nhưng ông vẫn thường nói: "Vinh hoa phú quý đời người rốt cuộc cũng chỉ là một đống rác mà thôi".

Trong thời gian còn là bác sĩ ngoại khoa, ông Kha Văn Triết chính là người tạo ra quy trình cấy ghép tạng tiêu chuẩn của Đài Bắc và đưa vào ứng dụng phương pháp cấp cứu Oxy hóa máu bằng màng ngoài cơ thể (ECMO).

CÂU CHUYỆN CẢM ĐỘNG NHẤT

MÓN QUÀ SINH NHẬT CỦA BỐ

Một ngày kia, có một cô con gái 12 tuổi hỏi bố: "Bố sẽ tặng quà gì cho con vào ngày sinh nhật sắp tới?"

Người bố mỉm cười rồi nói, "Còn nhiều thời gian mà, con cứ đợi rồi sẽ biết".

Vài ngày sau cuộc nói chuyện này, cô bé bỗng dưng bị ngất và phải đến bệnh viện cấp cứu. Sau khi kiểm tra, bác sĩ nói cô bé bị bệnh tim và có lẽ sẽ không qua khỏi. Mọi người trong gia đình đều bàng hoàng, không biết phải làm gì tiếp theo.

Người bố âm thầm tặng cho con gái món quà quý giá nhất đời mình.

Cô bé tội nghiệp nằm trên giường bệnh, ngước mắt hỏi bố:"Bố ơi, con sẽ chết phải không ạ?"

Người bố ôm con gái tình cảm, trấn an, "Không, con yêu, con sẽ không sao đâu".

"Làm sao mà bố biết được?", cô con gái ngờ vực hỏi lại.

Người bố khẳng định chắc chắn, "Bố biết chứ, vì bố là bố của con mà", trước khi bước ra ngoài, trên gương mặt anh là những giọt nước mắt không ngừng tuôn rơi.

Một thời gian sau, bệnh tình của cô bé dần thuyên giảm, sức khỏe cô bé hồi phục và em được xuất viện ngay trước ngày sinh nhật thứ 13 của mình. Khi về nhà, cô bé chạy ào vào phòng của mình vì nghĩ hẳn là trên giường sẽ có món quà sinh nhật bố tặng.

Khi không nhìn thấy thứ gì ngoài một lá thư, cô bé đã hơi tỏ ra thất vọng, nhưng rồi vẫn mở ra đọc. Không ngờ, chỉ sau vài dòng, mắt cô bé đã nhòa lệ vì không tin nổi sự thực đau lòng trước mắt.

Lá thư viết:

"Con gái yêu của bố.

Nếu con đang đọc lá thư này, nghĩa là mọi chuyện tiến triển tốt như bố đã nói với con, nhớ chứ? Có một lần, con hỏi bố sẽ tặng gì cho con vào ngày sinh nhật. Lúc đó, thực sự bố chưa nghĩ ra món quà gì cho con gái nhỏ của mình. Nhưng bây giờ, bố đã biết mình sẽ tặng gì cho con rồi, đó chính là TRÁI TIM của bố."