Ngày 16 tháng 4 năm 2025, Công ty CP xuất nhập khẩu Nghệ An tổ chức gặp mặt nhân 65 năm thành lập Ty Ngoại thương Nghệ An, tiền thân của Công ty xuất nhập khẩu Nghệ An
Các gương mặt còn lại sau thới ký bao cấp và đổi mới
Gặp nhau vui buồn lẫn lộn, vì một số người đã mất, trong đó một số còn trẻ. Các vị lãnh đạo cao niên gốc Ngoại thương chỉ còn anh Nguyễn Văn Lục Phó Ty Ngoai thương Nghệ An, có lễ đây cũng là cuộc gặp lần cuối.
1. Ngược dòng lịch sử:
CBNV Phòng Kế hoạch Công ty XNK Nghệ An
Cách đây 65 năm, tiền thân của công ty XNK Nghệ An (UNIMEX Nghệ An) là Ty Ngoại Thương Nghệ An được Chính phủ thành lập vào ngày 16 tháng 4 năm 1960 làm nhiệm vụ quản lý nhà nước về ngoại thương vừa trực tiếp kinh doanh giao nhận hàng hoá xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Năm 1976 Nghệ An và Hà Tĩnh sáp nhập thành tỉnh Nghệ Tĩnh. Năm 1978 tôi về Công tác tại Phòng Kế hoạch tổng hợp Ty Ngoại Thương, thời điểm này ông Nguyễn Văn Minh làm Trưởng Ty
Đến năm 1985 Bộ ngoại thương cho phép Ngoại thương địa phương được xuất khẩu trực tiếp, Ty Ngoại thương được đổi tên thành Liên hiệp công ty XNK Nghệ Tĩnh do ông Võ Văn Thái làm gíam đốc, Liên hiệp có các Công ty kinh doanh chuyên ngành trực thuộc như: Công ty Nông Lâm Sản, Công ty Thủ công Mỹ Nghệ, Công ty Dịch vụ Thương mại, Công ty xuất khẩu cà phê- cao su,..thời gian cuối do ông Hoàng Hài làm giám đốc, là 1 tổ chức ngang với với Ty Thương Nghiệp Nghệ Tình lúc này do ông Nguyễn Văn Tầng làm Trưởng Ty.
Ngày 12 tháng 8 năm 1991 Nghê Tĩnh tách thành 2 tỉnh Nghệ An và Hà tĩnh. Công ty XNK Nghệ Tinh tách thành 2 Công ty Xuất nhập khẩu, Nghệ An do ông Đặng Đình Toản làm giám đốc Công ty, Hà Tĩnh do ông Trần Danh Đoá làm giám đốc
Năm 1992 Ty thương nghiệp (lúc này do ông Hồ Xuân Hùng làm giám đốc) và Liên hiệp Công ty XNK (do ông Hôàng Hài làm giám đốc) sáp nhập thành Sở thương mại do ông Hoàng Hài làm giám đốc chỉ làm chức năng quản lý nhà nước và trực tiếp quản lý các Công ty kinh doanh thương mại-xuất nhập khẩu trực thuộc.
Năm 2001 nhà nước cổ phần hoá các DNNN thành các Công ty CP thương mại, trong đó có một vài Công ty CP do nhà nước chi phối như: Cty CP TM Nghệ An, Công ty CP TM Miền núi,…thêm 2-3 năm sau thì cũng bán 100% vốn nhà nước
Những cái được, cái mất và đọng lại sau 70 năm tồn tại của các DNNN địa phương
1. Cái được lớn nhất của DNNN thời ký bao cấp là đã phục vụ lưu thông hàng hoá, vật tư xuất nhập khẩu trong điều kiện thời chiến, hàng hóa được phân phối theo tem phiếu do nhà nước trực tiếp điều hành theo ké hoạch, hạn chế việc tự do mua bán trên thị trường hoặc vận chuyển hàng hoá từ địa phương này sang địa phương khác. Nhà nước độc quyền phân phối hầu hết các loại hàng hóa hoặc thực hiện cơ chế đổi hàng như thới tiền sử
2. Chế độ phân phối thời bao cấp đảm bảo công bằng xã hội, không có sự phân hoá dàu nghèo. Xã hội ổn định, dân an, nghèo nhưng không cảm thấy bất an mà vẫn tin tưởng ở tương lai tốt đẹp hơn. Xã hội ít tiêu cực, hầu như không thấy tham nhũng, hối lộ và các hành vi bạo lực.
3. Thành tựu tiếp theo là xoá bỏ bao cấp, thực hiện thành công công cuộc đổi mới mà thực chất là cởi trói cho doanh nghiệp và kinh tế tư nhân phát triển
Một số cái mà chúng tôi nhũng người đã trực tiếp sống và trải qua thời ký dài này thấy là chưa đạt:
1. Thời ký bao cấp kế hoạch hoá nền kinh tế kép dài bỏ lỡ nhiều cơ hội bứt phá để phát triển của đất nước
2. Cổ phần hoá DNNN làm chậm nhưng không chắc. Việc đánh giá giá trị DNNN và xoá nợ cho doanh nghiệp cổ phần làm không chặt chẽ, giá trị DNNN bị đánh giá thấp hơn giá trị thực, do cổ phần nhưng không IPO mà bán cổ phần nội bộ, bị một số cá nhân thao túng. Nhiều vị trí đất đai đắc địa của DNNN trên địa bàn không được định giá đúng giá trị sử dụng. Thấy được sơ hở một số cá nhân đã ép giá hoặc tìm cách mua lại cổ phần DNNN trở thành các cổ đông chi phối là các "nhà dàu mới". Số đông lao động trong Doanh nghiệp không có tiên để mua cổ phiếu sau cổ phần hoá nhiều người không tìm được việc làm trở thành thất nghiệp.
3. Với quan điểm của Nhà nước: cổ phần hoà không phải là tư nhân hoá. Nhưng kết quả là hầu hết các DNNN có thương hiệu của địa phương sau cổ phần hoà bị một số cá nhân thâu tóm, vồn cổ phần của các DN này chỉ là các cổ phiếu ghi số, không biết khi nào thì trở thành cổ phiếu đại chúng được rao bán trên thị trường chứng khoán. Cổ phiếu ưu đãi của người lao đông do cuộc sống mưu sinh phải bản lúa non, trở thành người vô chủ trong doanh nghiệp mà họ là cổ đông sáng lập sở hữu cổ phần ưu đãi, cổ phần người nghèo khi doanh nghiệp chuyển đổi thành công ty cổ phần
Qua tìm hiểu, nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa không phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO) do: không đủ vốn điều lệ tối thiểu theo yêu cầu để lên sàn chứng khoán. Không đủ cổ đông phổ thông theo quy định về công ty đại chúng và doanh nghiệp chưa có báo cáo tài chính được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập. Nguyên nhân chủ quan chủ yếu từ doanh nghiệp và người quản lý lo ngại phải công khai nhiều thông tin tài chính và hoạt động kinh doanh. Thiếu minh bạch do việc cổ phần hóa chưa đi kèm với sự thay đổi về văn hóa quản trị doanh nghiệp và quản trị chuyên nghiệp theo chuẩn mực chung.
Hôm nay chúng tôi gặp nhau, tâm sự ôn lại những kỷ niệm đẹp thời bao cấp và thời đổi mới, ôn lại kỷ niệm 5 anh em chúng tôi 5 ngày đêm liên tục thay nhau kiểm nhận hàng trên con tàu Nga Tunguska tại đảo Hòn Ngư, hay giao hàng nông sản cho nước ngoài và trực tiếp nhận hàng nhập khẩu từ nước ngoài tại cảng Bên Thuỷ, cảng Cửa Lò, rất an toàn không hệ mất mát, khi mà cuộc sống nghèo nàn thiếu thốn
Dầu sao chúng tôi vẫn tự hào đã làm trọn chức năng nhiệm vụ của người cán bộ công chức của Doanh nghiệp Nhà nước trong giai đoạn gian nan, thử thách với cái tâm trong sáng, không bị gục ngã trước các thử thánh và cảm dỗ./.
