1. Trầm luân cuộc đời dâu bể
Nhà văn Trần Nhương cho biết: Chạp năm ngoái về Diễn Châu đột quỵ. Chạp năm nay đã về với đất làng. Bao trầm luân cuộc đời dâu bể. Khép lại rồi “Đôi mắt đò ngang”. Còn hát mãi “Đồng dao cho người lớn”. Chốn “Nương thân” “Khúc hát sông quê”, “Làng Quan họ” trầu têm cánh phượng. Vẫn cầu mong người ở đừng về.
Có một ngày “sông Hương hóa rượu”. Huế mộng mơ và một gã mông du. Tạo làm đủ cho những gì đang thiếu. Đêm nghiêng say trăng bỗng nên lu. “Tình bằng” hát suốt đường con gái. Em và em lãng đãng qua cầu. Lúc quên mình trong cuộc chơi mê mải. Tháng ngày bóng câu. Tạo đã về Diễn Hoa quê mẹ. Mẹ ru mình, mình “ru mẹ” ngân nga. “Thế giới không còn trăng” quạnh quẽ. Tạo tan vào bao la… (Các chữ in nghiêng là tên tác phẩm của Nguyễn Trọng Tạo)
2. Nguyễn Trọng Tạo con người đa tài
Anh là nhà thơ, nhà báo, nhạc sỹ và họa sỹ, sinh: 25/8/1947, mất 7/1/2019. Quê Diễn Hoa, Diễn Châu, Nghệ An. Tản mạn thời tôi sống là một bài thơ hay của Anh mà chúng tôi những người đã sống trong thời bao cấp rất tâm đắc. Khi còn sống nhà thơ đã trích một câu đầu trong bài thơ làm SLOGAN trên trang Web của mình: "Những bông hoa vẫn cứ nở đúng mùa".
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo
3. Một kỷ niệm đáng nhớ
Mùa hè năm 1983, tình cờ và may mắn tôi có cơ hội được uống rượu cùng Nhà thơ tại phòng riêng của anh bạn đồng nghiệp Lê Đình Quỳnh người Hương Khê, Hà Tĩnh (đã mất năm 2018) ở khu tập thể Liên hiệp Công ty XNK Nghệ Tĩnh là bạn cùng đơn vị với Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo. Bài thơ ra đời năm 1981, lúc đó đang còn thời bao cấp nên rất nóng hổi, được nghe nhà thơ đọc và phân tích thơ làm tôi ngất ngây.
Nhớ đến Anh, bao kỷ niệm của thời bao cấp bỗng ùa về, làm sống lại một thời gian khó, hẳn rất nhiều người thời đó rất tâm đắc với 2 câu này:
"Con phe sục khắp ga tàu bến cảng
Giá chợ đen ngoảnh mặt với đồng lương"
Nay đọc lại bài thơ này càng kính phục sự dũng cảm của nhà thơ đã cất lên tiếng nói sự thật mà Sau cái bắt tay xoè một lưỡi giao găm, cái Thời tôi sống thêm một lần súng nổ/Trái tim đau rỏ máu dọc biên thuỳ… và cả những khát vọng một thời mà không phải nhà thơ nào cũng làm được. Một bài thơ hiện thực và đầy tính dự báo:
Khi đang đắm yêu nào tin được bao giờ
Rồi một ngày người yêu ta đổi dạ
Rồi một ngày thần tượng ta tan vỡ
Bạn bè thân thọc súng ở bên sườn
Có thể nói, “Tản mạn thời tôi sống” là một bài thơ tiên phong và đỉnh cao thời bao cấp, nó mở ra cho dòng thơ "Đổi mới" của thơ ca Việt Nam.
Nhưng cũng chính vì sức ép sự cố xuất bản bài thơ“Tản mạn thời tôi sống”, năm 1981 Nguyễn Trọng Tạo đã có ý định tự tử bằng súng lục [1] … Sau đó, ông chấp nhận lệnh điều động làm Trưởng ban Biên tập Nhà văn hóa Quân khu Bốn, phải bỏ dở việc học ở Trường viết văn Nguyễn Du khi
4. Tản mạn thời tôi sống
1.
Những bông hoa vẫn cứ nở đúng mùa
Như thời đã đi qua, như thời rồi sẽ đến
Nhưng cái thời tôi sống, hẳn khác xưa
Trong bài hát thêm bom rơi, và súng
Anh yêu em anh phải đi ra trận
Vợ yêu chồng biết chờ đợi, nuôi con
Đất yêu người đất nhận làm lá chắn
Hai mươi năm không nguôi lửa chiến trường
Hai mươi năm không ngày nào vắng người chết đạn
Khăn tang bay người sống trắng mái đầu
Đâu cũng gặp những nghĩa trang liệt sĩ
Chiến tranh chấm dứt rồi mà nào dễ tin đâu!
2.
Những bông hoa vẫn cứ nở đúng mùa
Nhưng màu hoa thời tôi thì có khác
Xe đến công trường bay mù bụi cát
Màu hoa thường lấm bụi suốt mùa khô
Lúa ngậm đòng lụt bão đến xô bồ
Nhà đang dựng thiếu xi măng, thiếu gạch
Bao đám cưới chưa có phòng hạnh phúc
Mây ngổn ngang lam lũ những dáng người
Anh nhớ em nhớ về phía cuối trời
Nơi đất mới khai hoang chân em dầm trong đất
Em nhớ anh nhớ về nơi bóng giặc
Cứ rập rình quanh cột mốc đêm đêm
Gió thầm thào như chẳng thể nguôi yên
Gạo thịt cửa hàng nhiều khi không đủ bán
Con phe sục khắp ga tàu bến cảng
Giá chợ đen ngoảnh mặt với đồng lương…
Có bao người ước cuộc sống bình thường
Như một thuở xa xôi mình đã có
Thuở miếng ăn không phải bàn đến nữa
Thuở chiến tranh chưa chạm ngõ nhà mình
Có bao người bạc bẽo với quê hương
Thả số phận bập bềnh vào biển tối
Thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi
Câu trả lời thật không dễ dàng chi!...
3.
Những bông hoa vẫn cứ nở đúng mùa
Chỉ vết thương rồi thời gian làm sẹo
Vầng trăng mọc vào thơ mỗi ngày dường đổi mới
Người lo toan vầng trăng chẳng yên tròn
Tôi sống thời không thể đứng quay lưng
Bao biến động dễ đâu nhìn thấy được
Bờ thẳng hơn những cánh đồng hợp tác
Đê sông Hồng sau mùa lũ thêm cao
Tàu ngoài khơi vừa phát hiện mỏ dầu
Đập thuỷ điện sông Đà đang xây móng
Tờ báo đẫm mồ hôi bỗng sáng dòng tin ngắn:
“Nhà máy giấy Bãi Bằng vừa ra mẻ đầu tiên”
Thời đã qua sẽ chẳng khỏi ngạc nhiên
Nếu trở lại bây giờ vẫn quần nâu dạo phố
Thời tôi sống cả đến bầy em nhỏ
Diện quần bò nhảy theo điệu nhạc vui…
Đài thêm nhiều những bài hát yêu nhau
Những điệu múa ba-lê hồng hào thêm sân khấu
Cái mới đến ngỡ ngàng rồi nhập cuộc
Báo bớt trang báo thêm chút thơ tình
Thơ chưa hay thì thơ nói thật lòng
Ai giả dối rồi biết mình lầm lỗi
Thời tôi sống có bao nhiêu câu hỏi
Câu trả lời thật không dễ dàng chi!...
4.
Khi đang đắm yêu nào tin được bao giờ
Rồi một ngày người yêu ta đổi dạ
Rồi một ngày thần tượng ta tan vỡ
Bạn bè thân thọc súng ở bên sườn
Sau cái bắt tay xoè một lưỡi giao găm
Kẻ tình nguyện giữ nhà muốn chiếm nhà ta ở
Tấm ảnh Mao treo lẫn màu cờ đỏ
Tay ta treo đâu nghĩ có một lần!...
Như con chiên sung đạo chợt bàng hoàng
Nhận ra Chúa chỉ ghép bằng đất đá
Thời tôi sống thêm một lần súng nổ
Trái tim đau rỏ máu dọc biên thuỳ…
5.
Rồi thời gian qua đi rồi tuổi trẻ qua đi
Ai sau tôi ở vào thời sắp đến
Thời không còn khổ đau thời không còn nghèo túng
Đọc thơ tôi xin bạn chớ chau mày.
Bạn hãy quên đi vất vả những hàng ngày
Bao lo lắng đời thường từng làm tuổi xanh ta bạc tóc
Chỉ Hy vọng và Niềm tin giúp ta thêm sức lực
Câu thơ này xin bạn nhớ giùm cho:
Những bông hoa vẫn cứ nở đúng mùa!...
... thơ anh không nhằm phục vụ một nhiệm vụ hoặc cổ vũ một trào lưu gì. Anh như một người lẻ loi đứng trên các nẻo đường, mặc cho các lớp người cứ trùng điệp ồn ào qua lại. Thật khó có thể xếp Nguyễn Trọng Tạo vào một lớp nhà thơ nào. Ngòi bút anh thoải mái với những điều không phải dễ nói ra... ”Nhà thơ Vũ Cao – nguyên Chủ tịch Hội đồng Thơ Việt Nam [2]
Ghi chú:
[1] Nguyễn Trọng Tạo- Wikimedia Tiếng Việt
[2] Nhà thơ Vũ Cao- Wikimedia Tiếng Việt
[3] Nhà văn, Hoạ sỹ Trân Nhương
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét