Nhân vật mà tôi muốn kể là người mà dân xứ Nghệ kính trọng, nể phục khi ông là Bí thư tỉnh uỷ và dân Việt ghi nhận ông có công lớn trong việc đàm phán với Mỹ để Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Đó là một ông “quan” hiếm thấy được dân quý, dân trọng vì cái tâm, cái đức trong sáng, giản dị, gần gũi với dân và không tham quyền cố vị.
Ảnh vẽ chân dung ông Trương Đình Tuyển
Mùa hè năm 1997, tôi là Trưởng phòng Kế hoạch và chị Yến Phó giám đốc Sở Thương mại ra Hà Nội làm việc với Bộ Thương mại về thị trường tiêu thụ nông sản Nghệ An được mùa nhưng đang bế tắc thị trường xuất khẩu
Buổi tối trước ngày làm việc, chúng tôi đến thăm ông ở khu Giảng Võ Hà Nội, vợ ông mở cửa, chúng tôi tự giới thiệu là đoàn Thương mại Nghệ An. Bộ trưởng nghĩ là đoàn của Công ty Thương mại Nghệ An đến xin quota nhập khẩu xe máy nên từ chối không gặp, sau khi nói rõ là đoàn của Sở Thương Mại ông mới đồng ý tiếp chúng tôi. Vào phòng khách nhỏ có một bộ salon bình thường, trên bộ phản gỗ là một tập tài liệu đang xem dở bên cạnh là một chiếc quạt con cóc của Liên Xô đang chạy vù vù. Ông vui vẻ hỏi chuyện quê hương, hỏi thăm tình hình Nghệ An và hẹn đầu giờ sáng ngày mai tới Văn phòng Bộ để làm việc, còn bây giờ tớ đang nhừ đầu xem tài liệu sắp họp chính phủ. Tiến chúng tôi ra về, thấy có túi quá do chúng tôi mang đến, ông mở ra xem. Chúng tôi phân trần bọn em chỉ có mấy cân mực khô của xứ Nghệ gọi là chút quà quê và vài tút thuốc lá vì biết anh chưa bỏ được thuốc. Sáng hôm sau lúc 8h15’ chúng tôi đến VP Bộ Thương mại, Chánh văn phòng Bộ đã sắp xếp gặp đoàn Nghệ An, Bộ trưởng đã có mặt và phê bình đoàn Nghệ An đến chậm rồi lập tức cùng Vụ trưởng vụ Xuất nhập khẩu làm với đoàn Nghệ An. Mới biết Bộ trưởng làm việc đúng hẹn, rất chuẩn mực (lúc đó chúng tôi nghĩ Bộ trưởng không đến sớm như vậy)
Năm 2000 ông được luân chuyển về Nghệ An làm Bí thư Tỉnh ủy Thời gian này tôi làm Gíám đốc một DNNN hoạt động tại CHDCND Lào nên dược tham dự một số cuộc họp do Bí thư chủ trì, khi nghe các cán bộ cấp dưới phát biểu ông thường đi lại quanh phòng họp chăm chú lắng nghe, ít khi ngồi yên một chỗ. Ông hay chất vấn và thường là nói vo không dùng giấy tờ viết sẵn. Ông nổi tiếng là họp hành đúng giờ, có một ông quan UBND tỉnh đến chậm giờ ông không cho dự họp luôn. Một số quan chức cấp dưới rất ngại gặp Bí thư sợ bị ông chất vấn nếu không trả lời được bị ông chiếu tướng. Sau gần 3 năm ông đã cách chức 6 phó bí thư và bí thư huyện uỷ. Một số chuyên viên VP thuộc dạng: “đi theo, ăn leo, nói leo” không thích ông, nói xấu sau lưng ông...mà nhiều người vẫn nghe được
Một lần tôi xin gặp ông trong khu nhà tập thể tầng 2 trong khuôn viên trụ sở tỉnh ủy. Phòng ở bộn bề sách vở, tài liệu có mùi cá khô phảng phất vì ông tự nấu ăn do vợ con đang ở Hà Nội. Sau cuộc gặp này tôi cũng gặp ông Hùng chủ tịch phàn nàn về bộ phận thư ký, mưu thì ít mà tham thì nhiều, một thư ký tài mậu tên Đ. bị phê bình đã tìm cách hãm hại tôi sau khi ông Hồ Xuân Hùng chuyển ra Hà Nội. Ông H. lên làm chủ tịch thay ông Hùng, doanh nghiệp mất đi sự hộ trợ, giúp đỡ kịp thời, nhiều khi chỉ biết than vãn
DNNN cha chung không ai khóc tuy là công hữu nhưng như là vô chủ, doanh nghiệp môt cổ nhiều tròng chịu nhiều áp lực, khi thua lỗ thì một mình Giám đốc phải chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp không lụy thì không tồn tại vì việc không trôi, mắc đủ đường. Gương tày liếp của ông A. Giám đốc Công ty XNK Việt An sa cơ vướng vòng lao lý mà cơ quan chủ quản không giải toả được trách nhiệm, dù sai sót đó không xuất phát từ động cơ vụ lợi cho cá nhân
Năm 2001 chính phủ Lào có chủ trương đóng cửa rừng,. Dự án khai thác vận chuyển gỗ Lào của doanh nghiệp khó mà tồn tại. Ngoài khai thác vận chuyển gỗ, doanh nghiệp có Siêu thị tại tỉnh Savanakhẹt giáp với tỉnh Mukdahan của Thái Lan được Bộ kế hoạch cấp Giấy phép đầu tư kinh doanh tại nước ngoài, hàng Việt đua qua tồn kho ứ đọng không cạnh tranh được với hàng Thái Cùng thời gian đó chính phủ bắt đầu có chủ trương cổ phần hoá DNNN, tôi đề nghị sở chủ quản cổ phần hóa doanh nghiệp (trong thời điểm đó nhiều DNNN lại sợ bị cổ phần) nhưng Sở Thương Mại không đồng ý.
Trước tình thế đó, tôi đề nghị Tỉnh uỷ, UB tỉnh cho chấm dứt dự án hoàn trả vốn đầu tư cho Chi cục đầu tư tỉnh. Tỉnh uỷ lập tưc tổ chức làm việc với doanh nghiệp đo ông Tuyến chủ trì có sự tham gia của Chi Cục Đầu tư PT, Sở Tài Chính và Sờ Thương mại (Tôi rất lo nếu UBND tỉnh chủ trì thì sẽ đùn đẩy trách nhiệm, việc xử lý sẽ kéo dai). Tại phòng làm việc của Công ty, tôi trình bày báo cáo về tình hình sản xuất kinh doanh của DN và những khó khăn bất khả kháng không thể vượt qua do sự thay đổi chính sách của Lào. Ông lắng nghe từ đầu đến cuối không ngắt lời. Nghe xong ông hỏi tôi 3 câu: - Giám đốc trước đây làm gì? Trình độ chuyên môn của Giám đốc? Biện pháp chấm dứt dự án và xử lý tồn tại thế nào? Tôi trả lời ngắn gọn đúng trọng tâm câu hỏi không vòng vo: - Thưa Bí thư tôi nguyên là Trưởng phòng kế hoạch Sở Thương mại, đã tốt nghiệp Đại học Ngoại Thương và 5 năm tu nghiệp tại Nga (khoa Kỹ sư Kinh tế). Dự án dầu tư hợp tác kinh tế với Lào được Bộ KH đầu tư phê duyệt, được Chi cục đầu tư phát triển Nghệ An cấp vốn, các tài sản hình thành từ dự án đã làm thủ tục thế chấp tại Chi cục đầu tư PT. Nay do Lào thay đổi chính sách đóng cửa rùng, kiến nghị tỉnh cho chấm dứt dự án. Biện pháp xử lý hoàn vốn đầu tư: đề nghị Sở Tài chính Vật giá tổ chức định giá tài sản để doanh nghiệp bán và chuyển ngay 100% số tiền bán tài sản cho Chi cục đầu tư phát triển NA. Là dự án vốn của Chi cục Đầu tư cấp do DNNN làm chủ dầu tư, lỗ do Chi cục đầu tư Nghệ An xử lý. Nếu thất thoát do tham ô, trục lợi cá nhân thì tôi xin chịu trách nhiệm trước pháp luật (Là người được đào tạo bài bản và đã công chức nhà nước tôi hiểu rõ làn ranh đỏ của pháp luật, tất cả các hồ sơ thú tục pháp lý liên quan đến dự án ngay từ khi về doanh nghiệp tôi đã làm đầy đủ không có gì phải bận tâm). Bí thư gật đầu và quay sang hỏi Chi cục trưởng Chi cục ĐTPT NA: - Ý kiến anh thế nào? Ông Nguyễn Minh Phạn Chi cục trưởng nói vòng vo, không đi thẳng vào câu hỏi của Bí thư, do sợ trách nhiệm, còn thòng thêm một ý: - Phải xin ý kiến của Cục Đầu tư Phát triển Việt Nam Bí thư lại quay sang chị Thu Phó giám đốc sở Tài chính có thêm ý kiến: - Cần phải kiểm tra doanh nghiệp có vi phạm quy chế quản lý tài chính, có tham mô, làm thất thoát tài sản tiền vốn của Nhà nước tại dự án này không? Giám đốc Sở chủ quản không có ý kiến gì sáng tỏ hơn. Bí thư hỏi: - Giám đốc doanh nghiệp có ý kiến gì nữa không? Tôi trả lời ngắn gọn: - Báo cáo Bí thư, Doanh nghiệp đã có Báo cáo bàng văn bản rõ ràng, đầy đủ tình hình, nguyên nhân, đề xuất biện pháp chấm dứt dự án để hoàn vốn cho nhà nước và xử lý phần vốn bị lỗ. Tôi là giám đốc vừa là Bí thư đảng bộ doanh nghiệp xin cam đoan với Bí thư không làm gì sai trái quy đinh của nhà nước. Nếu có hành vi tham ô, trục lợi cá nhân làm thất thoát tiền vốn nhà nước như ý kiến của Sở Tài chính thì kiểm tra làm rõ, néu có xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật
Thấy rõ được bản chất sự việc không có gì quá phức tạp không có gì quá phức tạp cũng như cam kết của Doanh nghiệp Bí thư kết luận: - Phương án chấm dứt dự án của doanh nghiệp đề xuất là đúng hướng và phù hợp. Dư án đầu tư hợp tác với Lào lập cách đây đã 10 năm, nay môi trường đầu tư đã thay đổi, không thể tiếp tục vận hành, nếu kéo dài sẽ tiếp tục thua lỗ. Vốn Chi Cục đầu tư PT Nghệ An cấp đã được thế chấp bằng tài sản xe máy của Dự án thì giao cho Sở Tài chính vật giá định giá để doanh nghiệp bán hoàn trả vốn cho Chi cục Đầu tư (phương án 1). Tôi quyết vậy và Chi cục Đầu tư cứ làm đi, nếu chủ trương sai tôi chịu trách nhiệm trước chính phủ. Nếu Chi cục Đầu tư không đồng ý phương án mà Doanh nghiệp đã kiến nghị thì Chi cục Đầu tư lấy lại tài sản thế chấp trực tiếp bán thu hôi vốn đầu tư (phương án 2), tùy Chi cục Đàu tư quyết dịnh một trong hai phương án trên, đồng thời giao Sở Tài chính kiểm tra nếu có thất thoát do tham ô, trục lợi xử lý theo quy định pháp luật và giao cho VP tỉnh uỷ làm thông báo thực hiện. Khi thấy đúng rồi thì Bí thư quyết nhanh chóng, dứt điểm không để các ban ngành đẩy qua đẩy lại kéo dài thời gian tổn thất càng lớn hơn. Là Bí thư nhưng ông rất hiểu tài chính doanh nghiệp vì ông cũng đã từng làm Tổng giám đốc Công ty Xăng dầu Viêt Nam. Cuộc họp đó mà để cho UBND tỉnh chủ trì thì còn lâu mới giải quyết xong. Sau 5 ngày thì Doanh nghiệp nhận được thông báo. Chi cụ đầu tư PT cũng nhất trí với phương án xử lý mà Bí thư đã kết luận là để doanh nghiệp bán và nộp tiền cho Chi cục đâu tư NA. Một chi tiết tôi muốn nói thêm là khi nhập thiết bị về tôi đã mời Chi cục Đo lường Chất Lượng Nghệ An giám định thiết bị, chứng nhận các xe vận tải KAMAZ nhập khẩu qua cảng Hải Phòng là hàng mới 100% chưa qua sử dụng. Xe máy có đủ Giấy Chứng nhận xuất xứ (C/O) va Giấy chứng nhận chất lương (CQ) của Nhà xuất khẩu/Nhà sản xuẩt và có thủ tục thông quan của Hải quan Hải Phòng nên Công An kinh tế đến làm việc kết luận không phải là hàng second hand đã qua sử dụng như dư luận cho rằng thiết bị xe máy là hàng cũ.
Cũng xin nói thêm là trước khi tôi bàn giao tôi cũng đã hết nợ vay Ngân hàng Ngoại Thương Vinh theo đúng lời hứa với chị Hoa Giám đốc Ngân hàng Ngoại thương Vinh. Sở Tài chính cho kiểm tra doanh nghiệp gần 1 tháng nhưng cũng không tìm thấy dấu hiệu tha mô thất thoát như Phó giám đốc Sở Tài chính đã phát biếu. Thôi chức giám đốc và không về Chi cục Quản lý thị trường như quyết định của Tỉnh, mặc dù ông Hảo Chi cục Trường đề xuất tôi về, tôi nghĩ nghề đó bạc lắm và chuyển sang một DNNN khác. Ông B. Phó Chi cục Quản lý thị trường là người ngăn cản tôi về thì sau đó cũng vương vòng lao lý
Đoạn kết không bất ngờ Công ty tôi bàn giao lại anh C. giám đốc mới tiếp nhận thì sau 2 năm bị một quả lừa của thương gia Trung Quốc trong thương vụ xuất khẩu tinh bột sắn thất thoát trên 40 tỷ phải bán Trụ sở, kho bãi, Cây xăng cho Mường Thanh để trả nợ ngân hàng. Nhắc lại chuyên này mà thấy chua xót. Các DN Thương mại của tỉnh từng một thời oanh liệt nay lần lượt tan rã, qua cổ phần hóa 100% vốn nhà nước, các vị trí kinh doanh đắc địa như Quang Trung, Phan Bội Châu, Nguyễn Sỹ Sách, Phan Đình Phùng...của thành phố Vinh lần luơt chuyển nhượng cho tư nhân, xoá dần dấu vết của thời bao cấp
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét